Początki miasta sięgają czasów piastowskich,
a legenda przypisuje jego założenie Bolesławowi
Krzywoustemu w 1108 roku. Jednak pierwsze
wzmianki pisane pochodzą dopiero z roku 1281,
kiedy zostaje wymieniony jeleniogórski
proboszcz oraz z roku 1288, gdy tutejszych
mieszkańców określa się już jako mieszczan.
Było to wówczas pierwsze miasto w podkarkonoskiej
kotlinie. Ten fakt, a także położenie na
przecięciu się lokalnych szlaków handlowych
sprawiły, iż miasto zajęło dominującą pozycję
w gospodarce regionu, którą utrzymało do dnia
dzisiejszego.
Pierwszy okres pomyślnego rozwoju Jelenia Góra
przeżywa pod panowaniem książąt jaworsko-świdnickich,
którzy otaczają miasto murami i obdarzają szeregiem
przywilejów, w tym prawem mili. Po wymarciu tej linii
piastowskiej, Jelenia Góra wraz z całym księstwem
przechodzi w 1392 roku pod panowanie czeskie.
Od zasiadających na praskim tronie Jagiellonów otrzymuje
szeroką samodzielność i prawo bicia własnej monety, a
w 1519 roku ważny przywilej corocznych jarmarków.
W drugiej połowie XVI w. w mieście i okolicach
rozpoczyna się produkcja płócien lnianych zwanych woalami.
Handel nimi okazuje się z czasem bardzo zyskowny.
Niestety wojna trzydziestoletnia /1618-1648/ przerywa
raptownie tę dobrze zapowiadającą się koniunkturę.
Po wojnie Jelenia Góra staje się jednym z bogatszych
miast na Śląsku. Miejscowi kupcy zrzeszają się w Konfraterii
Kupieckiej zajmującej się eksportem do wszystkich krajów
europejskich, a także na kontynent amerykański.
Ten pomyślny rozwój miasta przerwany zostaje w 1742 roku,
kiedy to Śląsk zostaje zbrojnie wcielony do państwa
pruskiego, co odcięło miasto od dotychczasowych rynków
zbytu. W tym też czasie zmienia się koniunktura na
rynkach światowych, gdzie rękodzielnicza produkcja
spod Karkonoszy jest wypierana przez tańsze wyroby
mechanicznych tkalni angielskich. Oba te czynniki doprowadziły do całkowitego upadku tkactwa w Jeleniej Górze i okolicach.
Nadejście XIX w. jest jednak dla Jeleniej Góry
pomyślne. Kilku przemysłowców buduje tu bowiem swoje
fabryki. Wzrasta też gwałtownie ruch turystyczny w
Karkonoszach, dla którego Jelenia Góra stanowiła
naturalną bazę wypadową. Do miasta przyjeżdżało
coraz więcej gości. Na ich potrzeby wznosi się
hotele i pensjonaty, otwiera restauracje, rozpoczyna
produkcję żywności oraz pamiątek. Do dalszego wzrostu
gospodarczego przyczyniło się doprowadzenie do Jeleniej
Góry linii kolejowych. W 1866 roku od strony Zgorzelca
i w 1867 roku od strony Wrocławia.
W trakcie działań wojennych w 1945 roku Jelenia
Góra nie doznała żadnych zniszczeń. Szybko też miasto
stało się stolicą kulturalną Dolnego Śląska. Już w
sierpniu 1945 roku rozpoczął swą działalność miejscowy
teatr, funkcjonowało archiwum, przymierzano się do
otwarcia muzeum, rozpoczynano naukę w wielu nowych
szkołach. Otwartych też zostało wiele zakładów
przemysłowych, w tym jedyne w kraju zakłady optyczne.
1975 roku Jelenia Góra była wydzielonym miastem
powiatowym i w tym samym roku została stolicą nowego
województwa , na co miała wpływ nie tylko jej silna
pozycja gospodarcza w regionie, ale i kulturalna. W
1976 roku do Jeleniej Góry przyłączone zostały Cieplice
Śląskie Zdrój, Sobieszów, Maciejowa, Goduszyn.
Powstał w ten sposób największy ośrodek miejski w
Sudetach Zachodnich.
Obecnie Jelenia Góra posiada status miasta na
prawach powiatu, stanowiąc tzw. powiat grodzki. W
ostatnich latach przyłączono do Jeleniej Góry Jagniątków,
co spowodowało przesunięcie granic administracyjnych
miasta do granicy z Czechami.
